De tekortkomingen van de Land Survey Authority

De Zweedse kadasterdienst speelt een centrale rol in de Zweedse sociale structuur. De dienst is verantwoordelijk voor het beheer en de registratie van eigendommen, erfgrenzen, erfdienstbaarheden, gemeenschappelijke ruimtes en andere rechten die de basis vormen voor een goed functionerende vastgoedmarkt. Toch is de dienst al lang breed bekritiseerd – met name vanwege de verwerkingstijden, het gebrek aan rechtszekerheid, de kostenstructuur en de wisselende technische en praktische expertise.

De directeur-generaal van de Zweedse Nationale Landmeetkunde werd in december 2024 ontslagen nadat de regering het vertrouwen in haar leiderschap had verloren. De reden hiervoor waren ernstige tekortkomingen in de omgang met veiligheidsgevoelige informatie binnen de dienst. Deze gebeurtenis werd een symbool van de structurele uitdagingen waar de Zweedse Nationale Landmeetkunde al lange tijd mee kampt – en heeft de druk op hervormingen, versterkt toezicht en duidelijkere verantwoordingsplicht vergroot om een ​​juridisch veilig, efficiënt en betrouwbaar vastgoedbeheer te garanderen.

TE LANGE VERWERKINGSTIJDEN

Een van de meest opvallende tekortkomingen is de lange afhandelingstermijn voor formaliteiten. Het is niet ongebruikelijk dat zaken bij Lantmäteriet meer dan een jaar duren. Voor grondeigenaren, boeren en ondernemers kunnen deze vertragingen grote praktische en financiële gevolgen hebben – met name in het geval van erfpachtregelingen, verkavelingen of erfdienstbaarheden.

Hoewel de verwerkingstijden bij de rijksregisternummers het afgelopen jaar zeker zijn verbeterd en het nu gebruikelijk is dat zaken binnen ongeveer acht maanden worden afgerond, bestaan ​​er bij diverse gemeentelijke rijksregisternummers nog steeds problemen. De wachttijden bedragen hier vaak meer dan twaalf maanden, wat tot frustratie bij de betrokkenen blijft leiden.

RECHTSZEKERHEID EN GEBREK AAN BEVOEGDHEID

Uit diverse rechtszaken en onderzoeken blijkt dat bestuursbesluiten soms onvoldoende gemotiveerd worden, zonder voldoende rekening te houden met de wetgeving of de belangen van de betrokken partijen. Ook komt het voor dat de onderbouwing van besluiten gebrekkig is en de motivering onduidelijk of onjuist.

We hebben zelfs gevallen meegemaakt waarin de landmeter de ingediende aanvraag heeft gewijzigd om de eigenaren een totaal andere uitkomst van de procedure te geven en in dat geval zijn informatieplicht heeft verzaakt. De tekortkomingen van de landmeter leiden tot hogere kosten voor de eigenaren, bijvoorbeeld in de vorm van hogere rentelasten bij de overdracht van onroerend goed, die uitmonden in lange en kostbare beroepsprocedures bij de rechtbank voor grond- en milieuzaken.

We zien ook dat een hoog personeelsverloop en een groot aandeel pas afgestudeerde landmeters bijdragen aan een wisselende kwaliteit van het administratieve werk. Lokale wortels en ervaring zijn in de loop der tijd afgenomen. Twintig jaar geleden was het gebruikelijk dat landmeters diepgaande kennis hadden van de gemeenten waar ze werkten – iets wat de processen vaak vereenvoudigde en verkortte.

VOORBEELDEN VAN ERNSTIGE TEKORTKOMINGEN

We hebben de laatste tijd diverse gevallen gezien waarin de aanpak van Lantmäteriet ernstig tekortschiet op het gebied van zowel de rechtszekerheid als de informatievoorziening aan belanghebbenden:

In één geval werden de eigenaren niet geïnformeerd dat een wijziging in de procedure in de praktijk de hele uitkomst zou veranderen. Het nieuwe pand kwam daardoor in handen van de verkeerde eigenaar, wat leidde tot hoge extra kosten voor de eigenaren – in de vorm van aanvullende procedures, hogere rentekosten en nieuwe overdrachtsbelasting. Ondanks de duidelijke informatiefout nam Lantmäteriet geen verantwoordelijkheid en voerde aan dat de informatie "begrepen had moeten zijn".

In een andere zaak besloot de Zweedse Landmeetkundige Dienst een gemeenschap op te richten zonder alle betrokken partijen te raadplegen. Tegen deze beslissing werd beroep aangetekend en de Land- en Milieurechtbank oordeelde dat de procedure niet voldeed aan de basisvereisten voor participatie en rechtszekerheid. De zaak werd terugverwezen naar de Zweedse Landmeetkundige Dienst voor heroverweging.

We zien ook dat veel landmeters onvoldoende inzicht hebben in hoe boerderijen in de praktijk worden gerund en gebruikt. We worden vaak gedwongen om de redelijkheid van de grootte van de percelen of de geschiktheid van de regelgeving omtrent grondbezit te rechtvaardigen – iets wat voor een instantie die verantwoordelijk is voor de grondstructuur op het platteland vanzelfsprekend zou moeten zijn.

VERHOOGD VERTROUWEN EN FUNCTIE

De voorbeelden die we hebben genoemd, tonen duidelijke tekortkomingen in de manier waarop bepaalde procedures zijn afgehandeld – met name op het gebied van communicatie, rechtszekerheid en begrip van de omstandigheden van de eigenaren van het onroerend goed. Hoewel veel beheerders onder moeilijke omstandigheden goed werk leveren, wijst de ervaring in de praktijk uit dat er een patroon is waarbij belangrijke onderdelen van de verantwoordelijkheden van de landmeetkundige dienst niet volledig worden nageleefd. Het is belangrijk om te onthouden dat de eigenaren van het onroerend goed geen experts zijn in landmeten. Daarom zijn communicatie en duidelijkheid over de betekenis van de beslissingen extra belangrijk.

Om het vertrouwen in Lantmäteriet als autoriteit te herstellen en te versterken, zien wij de noodzaak van:

» Duidelijkere procedures en verbeterde interne controle.

» Er is meer aandacht voor de rechten en behoeften van belanghebbenden.

» Diepgaande kennis van hoe onroerend goed, met name in de landbouw, in de praktijk werkt.

» Competentieversterkende initiatieven en betere continuïteit onder casemanagers.

Wij hopen dat deze verbeterpunten worden erkend en geprioriteerd, zodat Lantmäteriet een stabiele, juridisch betrouwbare en rechtszekere speler kan blijven. Dit is van cruciaal belang voor een goed functionerende vastgoedmarkt in zowel stedelijke als landelijke gebieden.

Ann Knutsson

CEO, landbouwkundige, MBA, geregistreerd makelaar